Sombor

Sombor se nalazi na severozapadu Bačke, u blizini granica Srbije sa Mađarskom i Hrvatskom. Danas je administrativno središte Zapadnobačkog okruga i grad prepoznatljiv po zelenilu, širokim ulicama, vencima, fijakerima, bogatoj arhitekturi i dugoj obrazovnoj i kulturnoj tradiciji. Arheološki nalazi potvrđuju da je prostor današnjeg Sombora i njegove okoline bio naseljen mnogo pre nastanka srednjovekovnog grada. Zbog toga je važno razlikovati prošlost ovog područja od istorije samog naselja koje se tokom srednjeg veka razvilo u prethodnicu današnjeg Sombora. Prema istorijskim izvorima, naselje se pominje 1360. godine kao Szent Mihalj, odnosno Sent Mihalj, na posedu ugarske vlastelinske porodice Cobor. Razvojem porodičnog poseda u upotrebu ulazi naziv Cobor Sent Mihalj. Značaj naselja rastao je tokom 15. veka, a 1478. godine podignuto je utvrđenje namenjeno odbrani od sve izraženijeg osmanskog prodora. Osmanska vojska zauzela je naselje 1541. godine, dok se naziv Sombor u osmanskim izvorima beleži od 1543. godine. Tokom osmanske uprave Sombor je postao upravno i vojno središte šire okoline. Putopisac Evlija Čelebija posetio je grad u 17. veku i ostavio opis razvijene varoši sa tvrđavom, trgovinama, verskim objektima i javnim kupatilom. Godine 1687. Sombor prelazi pod habzburšku upravu i dobija značajnu ulogu u sistemu Vojne krajine. U gradu su zajedno živeli i njegov razvoj oblikovali Srbi, Bunjevci, Mađari, Nemci, Jevreji i pripadnici drugih zajednica. Nakon ukidanja vojnih privilegija Somborci su započeli dugotrajnu borbu za očuvanje svoje samostalnosti i gradskih prava. Carica Marija Terezija je 17. februara 1749. godine potpisala povelju kojom je Sombor proglašen slobodnim kraljevskim gradom. Taj datum predstavlja jednu od najvažnijih prekretnica u istoriji grada i danas se obeležava kao Dan grada Sombora. Novo razdoblje razvoja počelo je 1786. godine, kada je Sombor postao sedište Bačko-bodroške županije, prostrane administrativne oblasti kojoj su pripadali i Novi Sad i Subotica. U gradu su se razvijali uprava, zanatstvo, trgovina, školstvo i kultura. Otvorene su škole, štamparija, biblioteka, čitaonice i kulturne ustanove, dok su brojne javne zgrade i građanske palate oblikovale izgled istorijskog gradskog jezgra. Tokom 19. veka Sombor je dobio železničku vezu, pozorište, gradske parkove i uređene drvorede. Zgrada Županije, Gradska kuća, crkve, palate i kuće uglednih somborskih porodica danas predstavljaju vredan deo kulturno-istorijskog nasleđa grada. Promene državnih granica i upravnih sistema tokom 20. veka uticale su i na položaj Sombora. Posle Prvog svetskog rata grad je postao deo nove južnoslovenske države, dok je Drugi svetski rat doneo okupaciju, stradanja i velike demografske promene. U posleratnom periodu razvijani su industrija, obrazovanje, zdravstvo i nova gradska naselja. Savremeni Sombor čuva prepoznatljiv izgled srednjoevropskog ravničarskog grada. Njegovu posebnost čine istorijsko jezgro, zelenilo, bođoši, kulturne ustanove, multietničko nasleđe i tradicija obrazovanja. Nadimci Ravangrad i Zelengrad odražavaju karakter grada koji je svoj identitet gradio vekovima.